Raku gestookte urnen of gedenkkunst

In het kort is Raku een speciale keramische stooktechniek, oorspronkelijk afkomstig uit China en Korea. Later geperfectioneerd in Japan en bedoelt voor de theeceremonie. Dit alles gebeurde rond de 16e eeuw. De Theeceremonie word gezien als een religieuze ervaring van het Zen-boeddhisme. En volgens het Zen-boeddhisme is het hoogste schoonheidsgevoel te ervaren in niet perfecte, natuurlijke en eenvoudige dingen. Deze symboliseren de schoonheid van het dagelijks leven. Daarom waren de theekommen vaak handgevormd en eenvoudig van vorm. De theemeester Sen-no-Rikyu stelde een speciale pottebakker aan die in 1525 als eerste de meestertitel en erenaam Raku kreeg.

Na het kleien van een werkstuk met speciale klei en het voor het eerst gebakken te hebben op ongeveer 900 °C, wordt de urn of gedenkkunst opnieuw gebakken. Dit gebeurd in een hout- of gasgestookte oven. Wanneer urnen of gedenkstukken uit de hete raku oven worden gehaald en blootgesteld aan de koele buitenlucht, gaat het glazuur, door de enorme temperatuurschok van 1.000 ºC naar 20 ºC, barsten. Vervolgens worden de urnen of gedenkstukken in een ton met bijvoorbeeld zaagsel, wat door de hitte direct vlam vat.

Nu gebeuren er twee dingen:

  • de rook dringt in de haarscheuren van het glazuur en verduidelijkt hierdoor de zgn. craquelé.
  • alle delen die niet geglazuurd zijn zullen zwart geblakerd worden

Daarnaast verandert in de ton de atmosfeer van een oxiderende in een reducerende (= zuurstofarm), waardoor de glazuren die koper bevatten van groen tot roodkoper kunnen veranderen

Dit hele proces is weinig te beïnvloeden. Veel is afhankelijk van allerlei factoren, zoals snelheid opstoken van de raku oven, de eindtemperatuur, hoe snel iets uit de oven komt en het in de zaagselton gaat, de hoeveelheid vuur in de ton, etc. Maar juist dit onvoorspelbare maakt raku stoken zo bijzonder. Het is en blijft een verrassing hoe een en ander uit de zaagselton komt en vooral hoe het er uit ziet als alle roet er van af gepoetst is.

De grilligheid, het toeval, het craquelé, de mix van kleuren van de werkstukken worden juist hierdoor heel erg gewaardeerd en zijn daardoor allemaal uniek!

"Vreugde en geluk door toeval"